Archive

Archive for the ‘Etymologie’ Category

Vandalen.

November 3, 2009 7 comments

Bekanntlecherweis léiert een jo nie aus. Sou och mat dësem interessanten ZEIT-Artikel iwwert d’Vandalen.

Mee fir d’éischt mol d’Etymologie vum Wuert ‘vandals’:

1663, “willful destroyer of what is beautiful or venerable,” from Vandals, name of Gmc. tribe that sacked Rome, 455, under Genseric, from L. Vandalus (pl. Vandali), from the tribe’s name for itself (O.E. Wendlas), from P.Gmc. *Wandal – “Wanderer”.

Vandalism is attested from 1798, from Fr. vandalisme, first used by Henri Grégoire, Bishop of Blois, c.1793. The verb vandalize is first recorded 1845.

Et ass och keen Zoufall, dass dat Wuert ‘Vandalismus’ also vun engem Bëschof erfonnt gouff. D”Vandalen haten, aus chrëschtlecher Perspektiv, historesch gesinn net de beschten Ruf, wat awer och zu engem groussen Deel chrëschtlechen ‘Historikern’ ze verdanken woer, déi vill verzerrt an verdäiwelt hunn, einfach wëll d’Vandalen Heeden woeren an sech net einfach direkt ugepasst haten.

An och de Stuerm op Roum, fir deen sie berühmt sinn, an deen oft als Grondlag fir eist Verständnis vun ‘Vandalismus’ geholl gët, huet sech en Realitéit e bëssen anescht ofgespillt:

Die Chronisten stützten sich dabei vor allem auf ein Ereignis, bei dem die Vandalen unter ihrem charismatischen Führer Geiserich in der Tat nicht wie Friedensengel agiert hatten. Weil sie sich von den Römern politisch hintergangen fühlten, segelten sie im Jahr 455 von Nordafrika aus zornig zu einer Strafaktion übers Mittelmeer und verbrachten zwei Wochen in Rom. Plündernd. »Durch Geiserich wurde Rom aller Schätze leer gemacht«, berichtet der Chronist Cassiodor.

Auf diesen berühmt gewordenen Raubzug spielte Ende des 18. Jahrhunderts Henri Baptiste Grégoire an. Der liberale Abbé geißelte den revolutionären Bildersturm der Jakobiner gegen feudale und klerikale Symbole mit einer Wortschöpfung: vandalisme .

Ein unangebrachter Vergleich. Zwar hatten die Vandalen 455 in Rom gestohlen, was ihnen in die Finger kam, aber eben gerade nicht das getan, was heute einen Täter zum Vandalen macht: sinnlos zerstört. Dafür schätzte das Überfallkommando vom Rand der Sahara die römischen Kunstwerke viel zu sehr. Sorgsam verpackten die Vandalen die Preziosen, schipperten sie ins heutige Tunesien und verschönerten mit der Beutekunst ihre Gärten, Villen und Gotteshäuser. Dieser räuberische Akt hatte keinen destruktiven Hintergrund; der Althistoriker Alexander Demandt hält fest: »Wenn Vandalismus Gewalt gegen Kultur ist, dann ist Kunstraub kein Vandalismus, vielmehr ein Kompliment für Kultur und allenfalls Gewalt gegen deren Besitzer.«

Doniewend sief bemierkt, dass och dat Wuel ‘Andalusien’ sech op d’Vandalen bezitt (lat: Vandalicia, arab: Al-Andalus, ‘Land der Vandalen’).

Categories: Etymologie, Geschicht

Hot for words.

June 3, 2009 2 comments

Ech si jo e groussen Fan wat Etymologie ugeet. An an deem Zesummenhang ass ‘Hot for words‘, despite appearances, wierklech interessant:

Categories: Etymologie, Fun, Video

Enthusiasm.

May 29, 2009 Leave a comment

1603, from M.Fr. enthousiasme, from Gk. enthousiasmos, from enthousiazein “be inspired,” from entheos “inspired, possessed by a god,” from en- “in” + theos “god”. Acquired a derogatory sense of “excessive religious emotion” (1660) under the Puritans; generalized sense of “fervor, zeal” (the main modern sense) is first recorded 1716.

Die éischt Enthusiasten woren also vum Däiwel, eh, Gott, besiess. Rem eppes dobäigeléiert.

Categories: Etymologie

Hocus Pocus.

May 18, 2009 Leave a comment

Hocus Pocus: 1624, Hocas Pocas, common name of a magician or juggler, a sham-Latin invocation used in tricks, probably based on a perversion of the sacramental blessing from the Mass, Hoc est corpus meum “This is my body.”

(source)

Wieder (3).

May 7, 2009 Leave a comment

Dës Kéier geet ët em ‘Passioun’.

Generell sinn jo domadder haut eng gewëss Zort Gefiller an een dorunner gekoppelt Verhalen gemengt, an generell gët eng Passioun haut als eppes Positives gewäert. Mee dat woer net ëmmer sou.

D’Wuert kënt jo vum griecheschen ‘passio’, wat souvill wie ‘leiden’ oder ‘Pëng erdroen’ bedéit. Dëst ass och am Däitschen nach ersichtlech (och wann et engem net onbedengt direkt opfällt): Leidenschaft, oder och Leiden-schaft, also eppes wat Leiden erschaaft.

Wou een déi ursprünglech Bedéitung och nach ërem erkennt ass zB bei ‘the passion of the Christ’, woumadder jo säin qualvollen Martyrium etc gemengt ass. A nët eppes, wat en begeeschtert gemaach hätt. Ausser en wier Masochist gewiescht. Wat natierlech och net auszeschléissen ass ..

Die meescht griechesch Philosophen virun 2000+ Joer hunn Passiounen (also staark Emotiounen an irrational Verhalen) demno als eppes Negatives gesinn. Zumools Stoiker natierlech. Am Géigensaz zu haut, wou Leidenschaften jo éischter als eppes Positives ugesinn ginn, well sie et sinn, déi eis vun Maschinnen ennerscheeden.

A Maschinnen oder Roboteren zevill ähnlech ze sinn ass jo hautzudags oft eng Angscht vun de Läit . Die al griechesch Philosophen awer par conter, vue dass Maschinnen bei hinnen jo quasi inexistent waren, hunn sech éischter géint dat anert Extrem ofgrenzen wollen: d’Déier.  A well iwwerdriwwen Emotiounen an irrationalt, onreflektéiert Verhalen als eppes typesch Animalesches empfonnt gouffen woeren déi natierlech ze evitéieren.

Ech fannen et faszinant, wéi die Ängschten sëch am Laf vun der Zäit em 180 Grad gedréit hunn (generell geschwat natierlech).

Wieder (2).

April 29, 2009 8 comments

Die Cinéphile ënnert iech wëssen dat bestëmmt. Firwat heescht en Preview vun engem Film, deen demnächst rauskënt, op englesch ‘Trailer’?

Categories: Etymologie, Film